Xuất xứ câu Phan Lâm mãi quốc; triều đình thi dân

Phong trào Văn thân Nghệ Tĩnh nổi lọan chống Hòa ước Giáp Tuất 1874 và bài đạo do hai ông tú Trần Tấn (?- 1874) , Đặng Như Mai (?- 1874) khởi xướng đã phổ biến tám chữ Phan Lâm mãi quốc; triều đình thi dân. Nhà nghiên cứu sử học Nguyễn Đình Tư trong buổi hội thảo về cuốn sách Phan Thanh Giản-Nỗi Đau Trăm Năm tại trụ sở Hôi Trí Thức Yêu Nước ở 43 Nguyễn Thông Saigon đã khẳng định  như vậy. Ông nói, câu đó phát xuất từ đàng ngoài ở Nghệ An, Hà Tĩnh. Nhà nghiên cứu giải thích, vì cho rằng thời vua Tự Đức năm thứ 27 đã cắt đất cầu hòa, nhượng bộ thực dân Pháp quá nhiều. nên hai vị thủ lãnh họ Trần và họ Đặng đã phát động cuộc khởi nghĩa chống triều đình, chủ trương Bình Tây Sát Tả, giết hết giáo dân và đuổi sạch giặc Tây.

Nhà văn Hoàng Lại Giang (hình bên mặt), năm 1938 tại Bình Định, tác giả cuốn sách về cụ Phan, nhân qua Mỹ thăm con, hiện định cư ở Minnesota, hồi mùa hè 2014, khi đến viếng chùa Phật Ân ở Roseville đã kể lại cho tôi về buổi hội thảo và cho biết lai lịch hai câu trên. Ngoài thất thập, từ nhũng năm 1980, nhà văn Hoàng Lại Giang đã viết các cuốn sách về “vết thương lịch sử”; như cuốn Phan Thanh Giản: “nỗi đau trăm năm”; Lê Văn Duyệt:” từ nắm mộ oan khuất đến Lăng Ông”; hay Trương Vĩnh Ký “bi kịch muôn đời”. Trước khi nghỉ hưu, ông làm giám đốc nhà xuất bản văn học chi nhánh miến Nam.

Trong một emailsau đó, nhà văn này còn nêu rõ trong buổi hội thảo năm 1996 có sự hiện diện của nhiều Giao sư:  Trần Văn Giàu, Hoàng Như Mai, Nguyễn Văn Trung,  Lý Chánh Trung, Lê Đình Kỵ, Nguyễn Lộc; các nhà nghiên cứu: Nguyễn Đình Đầu, Nguyễn Duy Nhường, Như Hiên,  Nguyễn Đình Tư, Nguyễn Q Thắng và các nhà văn :Sơn Nam,  Mai Văm Tạo.  Ý Nhi, Chim Trắng..; các nhà lãnh đạo: Dương Đình Thảo, giám đốc sở văn hoá, Nguyễn Sơn phó Ban tuyên huấn  thành uỷ.; các nhà  báo và  đọc giả  mấy trăm người, chật cả hội trường. Mọi ngươi hầu như đều đồng ý với lập luận về xuất xứ hai câu nói trên của nhà nghiên cứu sử học Nguyễn Đình Tư.

Theo báo Tuổi trẻ on-line ngày 29/11/18, trong  lễ trao tặng kỷ niệm  “Vì sự nghiệp sử học Việt Nam” cho nhà nghiên cứu Nguyễn Đình Tư do Tạp chí Xưa & Nay và Hội Khoa học lịch sử Việt Nam tổ chức vào chiều 3-10- 18, Ông Nguyễn Đình Tư được ghi nhận là người đã có những nỗ lực không ngừng trong việc tìm kiếm các nguồn tư liệu, đào sâu các đề tài sử học và hoàn thành các công trình  giá trị. Ông có khoảng 60 đầusách đã xuất bản. Một công trình ông đang sắp hoàn thành với nội dung : “Từ điển đối chiếu miếu hiệu, tôn hiệu, tước hiệu và tên người trong lịch sử phong kiến Việt Nam”. Ông Nguyễn Đình Tư đã ngoài 90, sinh năm 1922 tại Thanh Chương, Nghệ An; năm 1996 ông là ủy viên thường trực Hội đồng đặt và đổi tên đường ở Saigon.

Cũng theo báo trên, trước năm 1975 ông đã thu thập được nhiều tài liệu quí viết trong các cuốn sách như: Non nước Phú Yên (1964), Đia chí Khánh Hòa (1972), Non nước Ninh Thuận (1974), và các công trình về sau như: Đường phố nội thành TP.HCMTừ điển địa danh hành chính Nam Bộ, Non nước Quảng Trị, Tiểu sử và hành trạng các nhà khoa bảng Hán  học Nam Bộ, Sổ tay tên đường ở thành phố Hồ Chí Minh, Chế độ thực dân Pháp trên đất Nam Kỳ.Trước năm 1975, ông làm việc tại Ty Điền địa Phú Yên, viết bài về Phú Yên cho tạp chí Bách khoa Phổ thôngNha Điền địa (Bộ Canh nông). Ông là người đề xuất đặt cho Saigon có hai con đường Hoàng Sa và Trường Sa.

Điều xác quyết của nhà nghiên cứu lịch sử Nguyễn Đình Tư đã bác bỏ luận cứ, cách đây hơn nửa thế kỷ, của “anh cả giới sử học Hà nội” Trần Huy Liệu (1901-1969) – cha đẻ cây đuốc xạo Lê Văn Tám – khi cho rằng hai câu “Phan, Lâm mãi quốc; triều đình thi dân” đã được “biểu hiện trong tám chữ đề cờ của dân quân Tân-an Gò-công mà thủ lĩnh là Trương Công Định”.Nhà cách mạng sử học họ Trần,Viện trưởng Viện Sử Học, đã vin vào tám chứ đó để lên án  cụ Phan là đã “dâng thành hiến đất cho giặc”. Lập luận này ông viết trong bài “Chúng ta đã nhất trí về việc nhận định Phan Thanh Giản”. được đăng trên Tạp chí Nghiên cưú lịch sử số 55 do ông làm Chủ nhiệm và Tổng biên tập xuất bản ở Hà nội tháng 10 năm 1963.

Nguyễn Văn Trấn (1914 – 1998) còn gọi Bảy Trấn, một nhà báo, nhà văn, nhà hoạt động cách mạng chống Pháp, Chính ủy Bộ Tư lệnh Khu 9 và giảng viên trường Nguyễn Ái Quốc. trong cuốn “Chợ Đệm Quê Tôi”, nhà xuất bản Văn nghệ, năm 1985 cũng cho câu nói này xuát xứ ở đàng ngoài. Ông viết, “chớ tôi từng đọc sách sử, chưa thấy ở trong Nam này có sĩ phu bốc đồng nào nói ra câu biamiệng đó”. Ngoài ra, tác giả Khanh Phan. trong cuốn tiếng Việt “Sử Việt Nam Theo Dòng Lịch Sử Họ Phan” và tiếng Anh “Phan Thanh: A Family History In Vietnamese”, năm 2015, nhận định rằng, từ năm 1956 cọng sản Bắc Việt đã muốn tạo mối căm  thù cụ Phan, một biểu tượng hào khí Miền Nam, cho nhân dân Miền Bắc, nên Viện Trưởng Viện  sử họcTrần Huy Liệu mới tìm cách chứng minh cụ bán nước bằng cách thêu dệt ra chuyện “tám chữ đề cờ của dân quân Tân-an Gò-công mà thủ lĩnh là Trương Công Định”.

Lại thêm , trong website http://www.nuiansongtra.com/index.php?c=article&p=47, diễn đàn của người dân Quảng Ngải,  qua bài “Thơ Văn Xưa về Anh Hùng Kháng Pháp Trương Công Định (1820-1864)”, của tác giả Trương Quang Cẩm Thành, còn cho thấy trên cờ của Tướng Công không có tám chữ đó. Theo tác gỉa  trước khi phát động cuộc chiến chống quân xăm lăng – sau khi ba tỉnh Miền Đông (Biên Hòa, Gia Định và Định Tường) + Vĩnh Long rơi vào tay Pháp 1861 và Hòa Ước Nhâm Tuất 1862 -. Trương Công đã tranh thủ nhân tâm bằng bài hịch đánh giặc Pháp. Bài hịch, do Nguyễn Đình Chiểu viết, được truyền bá khoảng năm 1862-1864  trong đó có đoạn: Đêm năm canh thương người chính liệt; ngày sáu khắc nhớ kẻ trung thần; chốn biên thùy lãnh ấn Tổng binh; cờ đề chữ “Bình Tây Đại Tướng”. Ngày 18-8 năm Giáp Tý, Tự Đức 17, Trướng Công bị nội phản, bị thương nặng; liệu không thoát, ông rút dao tự vẫn chết. Bài báo đính kèm bài của Nguyễn Thông, một danhh sĩ thời bấy giờ ca tụng Trương Công Định, người gốc Quảng Ngải, theo cha vào Nam thời vua Thiệu Trị. Nhà sử học họ Trần đã lấy biếncố  1874 ở Nghệ An đàng ngoài thành biến cố ở Gò Công trong Nam,

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *